{"id":1527,"date":"2024-06-24T12:26:26","date_gmt":"2024-06-24T12:26:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gurhanozsamanci.com.tr\/?page_id=1527"},"modified":"2025-10-08T18:01:50","modified_gmt":"2025-10-08T18:01:50","slug":"selanik-arastirmalari","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.gurhanozsamanci.com.tr\/?page_id=1527","title":{"rendered":"Selanik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Giri\u015f<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u201cSelanik\u201d<\/strong> kelimesini ilk olarak ilkokulda b\u00fcy\u00fck \u00f6nder Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hayat hik\u00e2yesi \u00f6\u011frenirken i\u015fitmi\u015ftim:\u201d Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, 1881\u2019de Selanik\u2019te d\u00fcnyaya gelmi\u015ftir. Annesi Z\u00fcbeyde Han\u0131m, babas\u0131 Ali R\u0131za Efendidir.\u201d. \u0130\u015fte bu bilgileri \u00f6\u011frenip, eve gelip ailemle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, Allah gani gani rahmet eylesin anneannem o duymaktan bir \u00f6m\u00fcr mutluluk duyaca\u011f\u0131m belki \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ama de\u011ferli bilginin oldu\u011fu \u015fu c\u00fcmleleri s\u00f6ylemi\u015fti: \u201cBenim annem ve babam Selanikliydi. Evleri Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn evine \u00e7ok yak\u0131nm\u0131\u015f, ayn\u0131 avluya bakarm\u0131\u015f\u2026\u201d<\/p>\n

Bu sihirli c\u00fcmleler ile ara\u015ft\u0131rmalara ba\u015flad\u0131m diyebilirim. Akl\u0131m\u0131n erdi\u011fi y\u0131llar\u0131 bug\u00fcn de\u011ferlendirdi\u011fimde, 1990larda ailemin bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131ma ve sohbet edebilme \u015fans\u0131n\u0131 az da olsa yakalam\u0131\u015ft\u0131m. Hi\u00e7 de\u011filse bile onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ile de ilerleyen y\u0131llarda yapm\u0131\u015f oldu\u011fum her sohbette, bazen ayn\u0131 detaylar olsa bile, her \u00f6\u011frendi\u011fimi not edip, bildiklerimi peki\u015ftirdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih\u00e7i olmamakla beraber kendi ad\u0131ma merak etti\u011fim konularda keyifli bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 oldu\u011fuma inan\u0131yorum.<\/p>\n

Anneannem ile \u00e7ok detayl\u0131 konu\u015fma \u015fans\u0131m kendisinin demans rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131. Ondan ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fckleri ile de zaman i\u00e7erisinde, f\u0131rsat bulduk\u00e7a bu sohbetleri ger\u00e7ekle\u015ftirdim. 2000li y\u0131llara geldi\u011fimizde, K\u00fc\u00e7\u00fckyal\u0131\u2019da kirac\u0131m\u0131z\u0131n vefat\u0131 sonras\u0131 evi bo\u015faltmas\u0131 ile depo odadan \u00e7\u0131kan bir k\u00fc\u00e7\u00fck sand\u0131k\/kutu ve baz\u0131 eski evrak benim ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m i\u00e7in tam anlam\u0131yla bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131. \u00d6nceden duydu\u011fum bir\u00e7ok bilginin tescili anlam\u0131na gelen t\u00fcm evrak\u0131n\u0131 muhafaza ettim ve ondan sonra ya\u015fayan t\u00fcm aile b\u00fcy\u00fcklerimin tarihsel de\u011ferlerinin k\u0131ymetini bir misli daha bilerek hareket etmeye devam ettim.<\/p>\n

Adeta sonbaharda a\u011fa\u00e7lardan d\u00f6k\u00fclen yaprak misali tek tek kaybetti\u011fimiz ailenin b\u00fcy\u00fcklerinden kalan hat\u0131rat\u0131 yaz\u0131l\u0131 hale getirdikten sonra, teknolojinin izin verdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar ve bu alanda bilgiye sahip ki\u015filere de ula\u015ft\u0131k\u00e7a y\u0131llar \u00f6ncesinde sahip olmad\u0131\u011f\u0131m ve belki de ailemin bile bilmedi\u011fi bir\u00e7ok detaya eri\u015febilme \u015fans\u0131m oldu. \u015eimdi d\u00f6nemsel olarak kronolojisini sundu\u011fum k\u0131sa ara\u015ft\u0131rma ser\u00fcvenimi sizlerle payla\u015f\u0131yorum.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

1990lar<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"\"
Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn Selanik’te do\u011fdu\u011fu ev<\/strong><\/figcaption><\/figure>

\u00dclkemizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Selanik\u2019te d\u00fcnyaya geldi\u011fini \u00f6\u011frendi\u011fim g\u00fcn, anneannemin ailesinin de Selanikli oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015ftim. Bu de\u011fi\u015fik bir duyguydu ve bunun ne demek oldu\u011funu y\u0131llar sonra ilk kez \u201chem\u015feri\u201d<\/b> kelimesinin anlaman\u0131 tam olarak idrak etti\u011fimde anlayacakt\u0131m.\u00a0Anneannemin anne ve babas\u0131 n\u00fcfus de\u011fi\u015fimi ile Selanik\u2019ten \u0130zmir\u2019e gelmi\u015flerdi. \u00c7ocuklu\u011fumda bildi\u011fim ve bana \u00e7ok yetersiz gelen; uzun y\u0131llar ya\u015flar\u0131 benden b\u00fcy\u00fck olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, annemlere \u201cNeden t\u00fcm her \u015feyi zaman\u0131nda sormad\u0131n\u0131z?\u201d diyerek hay\u0131fland\u0131\u011f\u0131m bu tarihsel ger\u00e7e\u011fimizi anneannemin vefat\u0131ndan sonra detayl\u0131 bir \u015fekilde ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131m. Biz Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hem\u015ferisiydik.<\/span><\/p>

N\u00fcfus de\u011fi\u015fiminin orijinal tan\u0131m\u0131n\u0131n \u201cn\u00fcfus m\u00fcbadelesi\u201d oldu\u011funu ve ailemin m\u00fcbadil olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yine y\u0131llar i\u00e7inde okudu\u011fum kitabi bilgilerden \u00f6\u011frenecektim. Anneannemden sonra o y\u0131llara tan\u0131k bir\u00e7ok ki\u015fi, daha do\u011frusu ya\u015fl\u0131lar\u0131m\u0131z hayattayd\u0131. Bunlar\u0131n i\u00e7erisinde anneannemin teyzesi H\u00fcsniye teyze (1915-1999), day\u0131s\u0131n\u0131n e\u015fi Sabriye yenge (1921-2011), ablas\u0131 Meliha teyze (1926-2008) ve e\u015fi Ag\u00e2h eni\u015fte (1919-2007), kuzenleri Beria (1919-2009) ve Raika teyzeler (1914-1997) ve ilerleyen noktalarda notlar\u0131ndan faydalanaca\u011f\u0131m aile b\u00fcy\u00fcklerimizi bizzat tan\u0131ma, konu\u015fma f\u0131rsat\u0131m oldu. Ancak ya\u015f\u0131m\u0131n verdi\u011fi toyluk nedeniyle, belki de ben soru sormay\u0131 bilmedi\u011fim i\u00e7in baz\u0131 do\u011fru ve sadece onlardan \u00f6\u011frenebilece\u011fim detaylar\u0131 zihnime kaydetmek sand\u0131\u011f\u0131m kadar kolay olmam\u0131\u015ft\u0131.\u00a0N\u00fcfus m\u00fcbadelesini bizzat ya\u015fam\u0131\u015f, Selanik\u2019te do\u011fup, \u0130zmir\u2019e geli\u015fi hat\u0131rlayan en ya\u015fl\u0131 aile ferdimiz H\u00fcsniye teyzemizdi ve anneannemin vefat\u0131ndan sadece 8 ay sonra aram\u0131zdan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle onun bildi\u011fi t\u00fcm detaylar\u0131 k\u0131zlar\u0131 Nurta\u00e7 ve Arma\u011fan teyzelerden \u00f6\u011frenme \u015fans\u0131m oldu.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

2000ler<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Lise \u00e7a\u011f\u0131na ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nem bu konularda \u00f6zellikle Ag\u00e2h eni\u015ftemiz ile her g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcmde g\u00fczel ve detayl\u0131 m\u00fclakatlar\u0131m\u0131z olmu\u015ftu. Kendisi \u0130zmir do\u011fumluydu ancak babas\u0131n\u0131n Selanikli olmas\u0131 ve anne taraf\u0131ndan da Girit muhaciri olmas\u0131 vas\u0131tas\u0131yla ve ilgin\u00e7 bir tesad\u00fcf ile m\u00fcbadil bir aileden bir kad\u0131n ile evlenmesi, ilkokul y\u0131llardan Hakimiyet-i Milliye \u0130lkokulu\u2019nda anneannemin kuzenleri Beria ve Raika teyzeler ile okumu\u015f olmas\u0131 aileyi yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.\u00a0Muhacir ve m\u00fcbadil fark\u0131n\u0131 ilk kez o zaman \u00f6\u011frendim. Muhacir, esasen g\u00f6\u00e7men, g\u00f6\u00e7 eden demekti. Ancak bizim ailemiz Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n ek protokol\u00fc -bu resmi detay\u0131 \u00f6zellikle belirtiyorum- ile Anadolu\u2019daki M\u00fcsl\u00fcman olmayan Rumlar ile Bat\u0131 Trakya ve Yunanistan\u2019da ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk Osmanl\u0131 halk\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi sayesinde \u0130zmir\u2019e geldiklerinden dolay\u0131 kendilerini <\/span>\u201cm\u00fcbadil \u201c<\/strong>olarak isimlendiriyorlard\u0131.<\/span><\/p>

Bu, aile i\u00e7in \u00e7ok ama \u00e7ok \u00f6nemi bir detayd\u0131. Beria teyze ve Sabriye yenge \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda \u0130zmir\u2019e geldikleri i\u00e7in geli\u015f s\u00fcrecini an\u0131msam\u0131yorlard\u0131 ve geli\u015flerinden k\u0131sa bir s\u00fcre sonras\u0131nda art\u0131k ak\u0131llar\u0131n\u0131n erdi\u011fi ve hat\u0131rlayabilecekleri g\u00fcnleri de \u00f6zellikle anlatmaktan imtina ederlerdi. T\u00fcm ailesinin do\u011fup, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, hayat\u0131n\u0131 devam ettirdi\u011fi o g\u00fczel topraklar\u0131 b\u0131rak\u0131p, hi\u00e7 bilmedikleri bir yere gelmek, buraya uyum sa\u011flamak hi\u00e7 kolay olmam\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenledir ki o ge\u00e7mi\u015fin zor g\u00fcnlerini an\u0131msamak istemez ve g\u00fczel g\u00fcnlerden konu\u015fmak isterlerdi. Ben de her zaman bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerine sayg\u0131 g\u00f6sterirdim.\u00a0Ag\u00e2h eni\u015fte babas\u0131n\u0131n Balkan Harbi ile \u00f6nce \u0130stanbul\u2019a ve akabinde bir vazife ile \u0130zmir\u2019e geldi\u011fini, \u0130zmir\u2019i \u00e7ok be\u011fenerek, Selanik\u2019e benziyor diye burada ya\u015famaya karar verdi\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131. Selanik ile alakal\u0131 her kimden iki c\u00fcmle duyduysam mutlaka biri buydu: \u201c<\/span>\u0130zmir Selanik\u2019e \u00e7ok benziyor.\u201d<\/strong>. Bu anlat\u0131m ile 1912 Balkan Harbi vb. \u015fekilde gelenlerin o d\u00f6nem muhacir -g\u00f6\u00e7men s\u00f6z\u00fc uzun zaman sonra kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131- ancak Lozan Antla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca gelenlerin \u201cm\u00fcbadil\u201d oldu\u011fu bilgisine kani olmu\u015ftum. Eni\u015ftenin babas\u0131 Rak\u0131m efendi milli m\u00fccadele ba\u015flayana kadar n\u00fcfus memurlu\u011fu g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve sava\u015f d\u00f6neminde komiserlik yapm\u0131\u015f. Sava\u015f sonras\u0131nda da Selanik\u2019te de bu g\u00f6revi ifa etti\u011fi i\u00e7in n\u00fcfus memurlu\u011fu yapmaya devam etmi\u015f.<\/span><\/p>

Hepsi i\u00e7in ortak payda olan \u201cSelanik\u201d ile alakal\u0131 en detayl\u0131 bilgiye yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte aram\u0131zdan ayr\u0131lan ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131k konusunda \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131m ve bu nedenle de uzun zaman kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7alarak bir\u00e7ok detay \u00f6\u011frendi\u011fim \u00d6nder amca arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015ft\u0131m. \u00d6nder amca 1936 do\u011fumluydu. Anne ve baba taraf\u0131ndan Selanikli m\u00fcbadil ailenin ya\u015fayan en ya\u015fl\u0131 ferdiydi. Soya\u011fac\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda kendisi ile sohbetlerimiz ba\u015flam\u0131\u015f ve uzun s\u00fcre bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 ile bir mukabele havas\u0131nda ge\u00e7mi\u015fti. \u00d6nder amca m\u00fcbadil-muhacir detay\u0131 gibi \u015fu hassasiyeti bana aktarm\u0131\u015ft\u0131: \u201cBizim ailemiz sadece Selanik\u2019ten gelmedi, biz Selanikliyiz.\u201d derdi. Bunun fark\u0131 neydi?\u00a0\u015e\u00f6yle ki Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda, \u00f6zellikle y\u00fckselme d\u00f6nemi ve sonras\u0131nda duraklama d\u00f6nemlerindeki en \u00fcst y\u00f6netim birimi <\/span>Rumeli Beylerbeyli\u011fi<\/strong>ydi ve Avrupa K\u0131tas\u0131\u2019n\u0131n en do\u011fusundaki en \u00f6nemli sancak Selanik\u2019ti<\/span>.<\/strong> Selanik sancak olmas\u0131 m\u00fcnasebetiyle de bir\u00e7ok kenti b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu. Bunlar aras\u0131nda Serez, Kavala gibi \u00f6nemli kentler yer al\u0131rken sancak merkezi Selanik m\u00fcstakil bir kentti ve ailemizin yerle\u015fik hayat\u0131 Selanik kent merkezinde oldu\u011funu elimdeki evrak ve \u00d6nder amcam\u0131n teyidi ile \u00f6\u011frenmi\u015ftim. Sonu\u00e7 olarak biz Selanikli bir aileydik ve m\u00fcbadil olarak Selanik Kenti\u2019nden \u0130zmir\u2019e gelmi\u015ftik.<\/span><\/p>

\"\"<\/a>
32728 Nolu Orijinal Tasfiye Talepnamesi<\/strong><\/figcaption><\/figure>

Bu bilgilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 evrak ile alakal\u0131 yukar\u0131da k\u0131saca bahsetti\u011fim sand\u0131k\/kutuya gelmek istiyorum. O d\u00f6nem i\u00e7lerinde el yaz\u0131s\u0131, matbua bir\u00e7ok k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 kutuyu incelemi\u015f ve bu k\u0131ymetli dok\u00fcman\u0131 belki de 80 sene sakl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 yeralt\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir hazine gibi \u00e7er\u00e7eveleterek odama asm\u0131\u015ft\u0131m. Fakat ast\u0131\u011f\u0131m notlarda ne yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeden duvarda yer almas\u0131 pek ak\u0131lc\u0131 bir durum de\u011fildi. \u0130lerleyen y\u0131llarda stajyerlik yaparken, dershanede beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve \u00e7ok de\u011fer verdi\u011fim ve ger\u00e7ekten mesle\u011fini de severek ve hakk\u0131 ile yapan tarih \u00f6\u011fretmeni H\u00fcseyin hocama g\u00f6stermi\u015ftim. Hali haz\u0131rda Osmanl\u0131ca dersi vermese de okurken \u00f6\u011frenmeye \u00f6zen g\u00f6stermi\u015f olmal\u0131 ki, bir\u00e7ok detay\u0131 hemen \u00e7evirerek benimle payla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.\u00a0Dok\u00fcman\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 matbua yani bir nevi form d\u00fczeyinde doldurulmu\u015ftu. \u0130\u015fte bu doldurulan evrak\u0131n <\/span>\u201cTasfiye Talepnamesi\u201d<\/strong> oldu\u011funu o g\u00fcn terc\u00fcmeden \u00f6\u011frendim. Osmanl\u0131cadan \u00f6nce kendi dilimi iyi \u00f6\u011frenmek ad\u0131na \u00fcniversite yaz okulunda ders ald\u0131\u011f\u0131m k\u0131ymetli Yasemin hocam ile de dok\u00fcman\u0131 payla\u015f\u0131p, tek tek terc\u00fcme ettirdim. Bug\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n her biri b\u00fcy\u00fck bedeller ile yapt\u0131r\u0131labilir ama hi\u00e7bir zaman ilgilenen ki\u015finin \u00f6zverisini yans\u0131tmaz. Hocalar\u0131m\u0131n benim tarihe verdi\u011fim \u00f6nemi i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f olmal\u0131lar ki sanki kendi miraslar\u0131 gibi incelediler.\u00a0<\/span>Ben ilk terc\u00fcmeler ile bu bilgilere ula\u015ft\u0131m. Aile, <\/span>Selanik Kenti<\/strong>\u2019nin merkezinde, <\/span>Koca Kas\u0131m Pa\u015fa Mahallesi<\/strong>\u2019nde, ikamet ediyorlard\u0131. Koca Kas\u0131m Pa\u015fa Mahallesi bir\u00e7ok ki\u015fiye tan\u0131d\u0131k gelecektir. Evet, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn do\u011fdu\u011fu mahalleydi. T\u00fcrk\u00e7e okunu\u015f \u015fekli ile <\/span>Ariyona Soka\u011f\u0131<\/strong> ve <\/span>66 Numara<\/strong> olarak yazan a\u00e7\u0131k bilgi ile adeta muhtardan al\u0131nm\u0131\u015f ikametg\u00e2h belgesi elimde duruyor gibi sevin\u00e7liydim. Bu bilgileri \u00f6\u011frendik\u00e7e aile ile de payla\u015f\u0131yordum. Bu s\u00fcrede maalesef kay\u0131plar\u0131m\u0131z oluyor ve can tarih kaynaklar\u0131m\u0131z t\u00fckeniyordu. Meliha teyze de demans olmazdan evvel bana bir\u00e7ok detayl\u0131 bilgiyi payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>

Bu bilgiler i\u00e7erisinde ailenin ileri gelenlerinin ne i\u015f ile u\u011fra\u015ft\u0131klar\u0131 gibi \u00f6nemli detaylar yer al\u0131yordu. Anneannemin babas\u0131 mobilya sanatk\u00e2r\u0131 ve marangoz iken amcas\u0131 da onun yan\u0131ndaym\u0131\u015f ve dedeleri mobilya i\u015fi ile i\u015ftigal ederlermi\u015f. Soya\u011fac\u0131n\u0131n en \u00fcst koluna ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise b\u00fcy\u00fck dedelerin nalbant oldu\u011funu kaydetmi\u015ftim. Akrabalar\u0131 ile de beraber T\u00fcrkiye\u2019ye geldiklerinde kal\u0131p\/kereste fabrikas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131. Bunlar \u00f6nemli bilgilerdi. Di\u011fer yandan ailenin arda kalan kollar\u0131n\u0131 ve onlara ait bilgileri de ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131r\u0131yordum. 2013 y\u0131l\u0131nda aram\u0131zdan ayr\u0131lan Nurta\u00e7 teyzem ya\u015f itibar\u0131yla Selanik m\u00fcbadili olan ilk m\u00fcbadillerin bir\u00e7o\u011funu tan\u0131ma ve konu\u015fma f\u0131rsat\u0131 yakalam\u0131\u015ft\u0131. Kendisinden ilk \u00f6\u011frendi\u011fim detay m\u00fcbadelenin uygulamaya ge\u00e7mesi ile \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019den Rumlar\u0131n Selanik\u2019e geldi\u011fi ve annelerinin alt\u0131 aya yak\u0131n bir s\u00fcre Rum m\u00fcbadil aile beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Bu \u00f6nemli bilgiyi sonradan kendisinin ye\u011feni kuzenim O\u011fuzhan\u2019la da teyit ettik. O\u011fuzhan ara\u015ft\u0131rmalarda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 uzun sohbetler yapt\u0131\u011f\u0131m ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ilk meyvesini beraber ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferli bir karde\u015fimdir.<\/p>

Rumlarla beraber ya\u015famaya ba\u015flayan ailenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde zaman i\u00e7erisinde bir kayg\u0131 has\u0131l olmu\u015ftu; asimilasyon. Mesela beraber ya\u015fama s\u00fcresince anneannemin day\u0131s\u0131n\u0131 Rumlar\u0131n \u201cmikro hoca\u201d<\/strong> diyerek \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 asl\u0131nda sosyok\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin g\u00fcnl\u00fck hayata yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ispat\u0131d\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n, Rum \u00e7ocuklarla t\u00fcm masumiyetleri ile oynamalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrk ruhunu ve dini de\u011ferlerini kaybedecekleri korkusu aile b\u00fcy\u00fcklerini sar\u0131nca, o d\u00f6nem hocal\u0131k yapan H\u00fcsn\u00fc dede, anneannemin day\u0131s\u0131 ve teyzesini 8-10 ya\u015flar\u0131nda haf\u0131z olmalar\u0131na \u00f6nayak olmu\u015ftu. Bu mucize gibi olay\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini \u00d6nder amcadan da teyit etmi\u015ftim. Ailesi haf\u0131z day\u0131ya \u201chaf\u0131z eni\u015fte\u201d<\/strong> dediklerini anlat\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6nder amcan\u0131n anne s\u00fclalesi ile anneannemin babas\u0131 akrabayd\u0131. Anneannemin anne taraf\u0131 ile ise kay\u0131n ba\u011flar\u0131 b\u00fcy\u00fck anneannem ile b\u00fcy\u00fck dedem evlenince do\u011fmu\u015ftu. Bilgi da\u011farc\u0131\u011f\u0131m yava\u015f yava\u015f geni\u015flerken, ara\u015ft\u0131rma imk\u00e2nlar\u0131 da g\u00fcnbeg\u00fcn art\u0131yordu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

2010lar<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\"\"<\/a>
Muhacir Esas Kay\u0131t Sureti Terc\u00fcmesi<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n

Sahip oldu\u011fum tasfiye talepnamelerinin terc\u00fcmesi ile ailenin ikamet etti\u011fi bir noktay\u0131 bularak belki de bir y\u00fczy\u0131l sonras\u0131nda o topraklar\u0131 ziyaret eden ilk ki\u015fi kuzenim O\u011fuzhan olmu\u015ftu. Elimizdeki bilgileri adeta bir yapbozun par\u00e7alar\u0131 gibi birle\u015ftirerek bir adresleme yapm\u0131\u015ft\u0131k. B\u00fcy\u00fck dedelerin hocal\u0131kla i\u015ftigal etti\u011fi bilgisi ile bu g\u00f6revi nerede ifa etti\u011fini yine bana kendisi aktarm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn m\u00fcze olan, o d\u00f6nemki Horta\u00e7 S\u00fcleyman Camisi<\/strong>ni-Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn babas\u0131 Ali R\u0131za Efendi\u2019nin de babas\u0131n\u0131n mezar\u0131 bu caminin haziresindedir.- kendimize kerteriz alarak seyahati \u00f6ncesi bir rota belirlemi\u015ftik. Tasfiye talepnamelerinde yazan Ariyona Soka\u011f\u0131\u2019n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 66 numaral\u0131 hanenin konumu ve de Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn do\u011fdu\u011fu ev ile olu\u015fan bu alan bizim ailemiz i\u00e7in \u00e7ok k\u0131ymetli bir tarihi \u00fc\u00e7gendi. Yapt\u0131\u011f\u0131 seyahatten g\u00f6nderdi\u011fi her g\u00f6rsel ile sanki o g\u00fcnleri ya\u015f\u0131yor ve duygulan\u0131yorduk. 66 Numaral\u0131 ev tabii y\u0131k\u0131larak 2. nesil eski tip apartman in\u015fa edilse de bulundu\u011fu soka\u011f\u0131n sonunda Horta\u00e7 S\u00fcleyman Camii ve iki sokak \u00fcstte de T\u00fcrk Konsoloslu\u011fu yani herkesin bildi\u011fi \u00fczere Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn do\u011fdu\u011fu ev yer al\u0131yordu. Duydu\u011fum, okudu\u011fum bilginin do\u011frulu\u011funu bu \u015fekilde bir kez daha g\u00f6rmenin verdi\u011fi hazz\u0131 anlatamam\u2026<\/p>\n

Tasfiye talepnameleri ile m\u00fcbadillerin ge\u00e7mi\u015f bilgilerine eri\u015febildi\u011fini \u00f6\u011frendik\u00e7e eri\u015fim imk\u00e2nlar\u0131 artmaya ba\u015flad\u0131. O d\u00f6nem Ba\u015fbakanl\u0131k ve sonras\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Devlet Ar\u015fivleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 belki de biz m\u00fcbadiller i\u00e7in yap\u0131lacak en b\u00fcy\u00fck hizmeti sunmaya ba\u015flad\u0131 ve halen de devam ediyor. Bu sistemde bilgilerini do\u011fru olarak sisteme girdi\u011finiz takdirde ailenin tasfiye talepnameleri ile alakal\u0131 detayl\u0131 bilgilere eri\u015febiliyorsunuz. Ve \u00e7ok uzun emekler vererek tek tek ailenin tasfiye talepnamelerine ula\u015ft\u0131m. \u015eimdi biraz tasfiye talepnameleriyle alakal\u0131 k\u0131sa bilgi vermek isterim. N\u00fcfus M\u00fcbadelesi ile alakal\u0131 antla\u015fma sa\u011flay\u0131nca iki \u00fclke resmi mercileri \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flam\u0131\u015f ve ya\u015fayan vatanda\u015flar\u0131n sa\u011f salim bir \u015fekilde de\u011fi\u015fiminin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131 ve fakat bu hi\u00e7 kolay olmayacakt\u0131. Mevzu bahis olan bir yerde ya\u015fayan bir insan\u0131 bir noktadan bir noktaya ta\u015f\u0131mak de\u011fil, onun sahip oldu\u011fu t\u00fcm ekonomik de\u011ferleri de dikkate alarak bu de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekmekteydi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in <\/span>\u201cMuhtelit M\u00fcbadele Komisyonu\u201d<\/strong> ad\u0131 ile heyetler kurulmu\u015ftu. Bu heyet m\u00fcbadil olacak t\u00fcm T\u00fcrk ve Rumlar\u0131n n\u00fcfus tespitleri ve daha m\u00fchimi menkul-gayrimenkul mal varl\u0131klar\u0131n\u0131n kayd\u0131n\u0131 tutacakt\u0131. Temel ama\u00e7 manevi olarak b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m ya\u015fayan taraflar\u0131n ekonomik a\u00e7\u0131dan bir nebze de olsa kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Tasfiye talepnamelerinin haz\u0131rlanmas\u0131nda temel olarak aile reisleri ve m\u00fclk sahiplerinin bilgileri ile doldurulmas\u0131, t\u00fcm malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, adres bilgilerinin ve esasen de nereli oldu\u011fu ile alakal\u0131 detaylar\u0131n yer almas\u0131 gerekiyordu.<\/span><\/p>\n

Elde etti\u011fim bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tasfiye talepnamelerinin tarih ve say\u0131 numaralar\u0131 ile ar\u015fivlerde yer ald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm b\u00f6l\u00fcm\/kutu\/raf bilgilerini kaydettim. Her m\u00fcbadil ki\u015fi, ailesine ait olan tasfiye talepnamesinin bir suretini isteyebilmek i\u00e7in illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 tebli\u011f etmek \u015fart\u0131 ile ba\u015fvuru yapabiliyordu. \u0130lgin\u00e7 bir bilgi vermek isterim. Ben y\u0131llar sonra depodan \u00e7\u0131kan tasfiye talepnamelerini \u00e7er\u00e7eveleri ile \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Ahmet Piri\u015ftina Kent Ar\u015fivi ve M\u00fczesi<\/strong>\u2019ne ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bu ba\u011f\u0131\u015f sonras\u0131nda, di\u011fer tasfiye talepnamelerinin talep etti\u011fim s\u00fcre\u00e7te, yetkililer ile yapt\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131\u015fma ve telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde orijinal tasfiye talepnamelerinin elimizde olmas\u0131na \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fc\u00e7 n\u00fcsha olan formun bir tanesi Yunan H\u00fck\u00fcmetinde, di\u011feri T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmetinde en sonuncu da m\u00fcbadilin kendisinde kalacakt\u0131. Peki ailemiz neden saklam\u0131\u015ft\u0131? B\u00fcy\u00fck anneannem Ay\u015fe Han\u0131m evrak\u0131 y\u0131llarca muhafaza etmi\u015fti. Bu evrak\u0131n Yunanca olan\u0131n\u0131n terc\u00fcmesinde ise tek tarafl\u0131 bir pasaport\/gidi\u015f belgesi oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015ftik. \u0130lerleyen y\u0131llarda belki geri d\u00f6n\u00fcl\u00fcr umuduyla saklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fimizde \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fck. Bir daha asla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bu yola \u00e7\u0131kan insanlar y\u0131llarca memleket hasreti ile ya\u015fad\u0131lar. Hayatlar\u0131, evleri, d\u00fckkanlar\u0131 tarlalar\u0131, oyun oynad\u0131klar\u0131 sokaklar, a\u015fklar\u0131, \u00f6l\u00fcleri; her \u015fey orada kalm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nder amca aktard\u0131\u011f\u0131 bilgilerde; 1970lerde anne ve babas\u0131n\u0131 Selanik\u2019e g\u00f6t\u00fcrmek istedi\u011fini bana anlatm\u0131\u015ft\u0131. Ancak o d\u00f6nem K\u0131br\u0131s nedeni ile olan sorunlar ve daha m\u00fchimi do\u011fum yerlerinde <\/span>\u201cSELAN\u0130K\u201d<\/strong> yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Yunan H\u00fck\u00fcmetinin vize vermeyi\u015fi, giden T\u00fcrklerin geri d\u00f6n\u00fcp, yerle\u015fik hayata ge\u00e7ebilece\u011fi korkusu t\u00fcm m\u00fcbadillerin hasret i\u00e7inde bu d\u00fcnyadan ayr\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftu. Ba\u015fka nedenlerle g\u00f6\u00e7men olarak ba\u015fka \u00fclkelerden T\u00fcrkiye\u2019ye gelen soyda\u015flar\u0131m\u0131z, geldikleri \u00fclkelerin vatanda\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 da alabildikleri halde Lozan Antla\u015fmas\u0131 ile gelen m\u00fcbadillere bu hak tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n

Tekrar tasfiye talepnamelerine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde; ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131rken, soyad\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ad\u0131na form olu\u015fturulan m\u00fcbadilin baba ad\u0131n\u0131n bilinmesi gerekmekteydi. Bu nedenle soya\u011fac\u0131n\u0131 y\u0131llar \u00f6nce haz\u0131rlaman\u0131n faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Tasfiye talepnameleri kad\u0131n ve erkekler i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 d\u00fczenleniyordu. M\u00fchim olan T\u00fcrkiye\u2019ye gelecek olan ki\u015finin babas\u0131n\u0131n vefat etmi\u015f ve kendisinin miras\u00e7\u0131 olmas\u0131yd\u0131. Tasfiye talepnamelerinde kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nan mallar\u0131n ard\u0131nda kalan bir\u00e7ok ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz Selanik\u2019i terk ettikleri g\u00fcne kadar elden \u00e7\u0131kar\u0131lmaya, sat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f; kalan y\u00fckte hafif ve pahada a\u011f\u0131r olarak nitelendirilebilecek ve gemi seyahatine ile T\u00fcrkiye\u2019ye getirilebilecek olanlar kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Buna ra\u011fmen getirilemeyecek olanlar ile alakal\u0131 olarak anneannemin anlatt\u0131\u011f\u0131 bir hat\u0131rat\u0131 sizlerle payla\u015fmak isterim. Babas\u0131 ona anlat\u0131rm\u0131\u015f; dedesi bir\u00e7ok e\u015fyas\u0131 getiremeyece\u011fini anlay\u0131nca evlerinin bah\u00e7esinde yer alan kuyuya bu e\u015fyalar\u0131 at\u0131p ve en \u00fcste gaz tenekesi koymu\u015f, akabinde de yakm\u0131\u015f. O\u011flu Numan dedemiz \u201cBey baba neden b\u00f6yle yap\u0131yoruz? dedi\u011finde; \u201cBize yaramayacak, gelene de yaramas\u0131n. \u201cdiyerek belki de i\u00e7indeki o ac\u0131n\u0131n h\u0131nc\u0131n\u0131 al\u0131yordu\u2026<\/p>\n

Tasfiye talepnamesinin yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrkiye\u2019ye gelen m\u00fcbadil ailelere ait isk\u00e2n belgelerinin suretlerini ve terc\u00fcmelerinin de talep edilebildi\u011fini \u00f6\u011frendim ve uzun s\u00fcren yaz\u0131\u015fmalar ile talep ederek bu belgeleri de elde ettim. Bu belgeler sayesinde m\u00fcbadillerin T\u00fcrkiye maceralar\u0131n\u0131n ba\u015flay\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Hangi eve geldikleri, ilk olarak nerede oturduklar\u0131 gibi bir\u00e7ok detay bilgi bu belgenin terc\u00fcmesinde yer al\u0131yordu. Ayr\u0131ca m\u00fcbadil olarak T\u00fcrkiye\u2019ye gelen t\u00fcm hane halk\u0131n\u0131n bilgisine de sahip oldu\u011fum i\u00e7in Yunanistan\u2019dan kimlerin geldi\u011fini de tek tek \u00f6\u011frenebilmi\u015ftim. N\u00fcfus M\u00fcbadelesinin T\u00fcrkiye aya\u011f\u0131n\u0131n detaylar\u0131n\u0131 \u00d6nder amca bana aktarm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc rahmetli Yusuf dedesi ile babalar\u0131n\u0131n e\u015f zamanl\u0131 olarak ve b\u00fcy\u00fck bir aile\/akraba toplulu\u011fu ile T\u00fcrkiye\u2019ye geli\u015finden bana bahsetmi\u015fti. Tabii bu ya\u015fananlar\u0131n \u00f6ncesindeki haz\u0131rl\u0131k s\u00fcreci de ayr\u0131ca incelenmeliydi ve nitekim yine o bilgiye de bana kendisi bizzat anlatm\u0131\u015ft\u0131. <\/span>Yukar\u0131da belirtti\u011fim Selanik ikamet bilgilerini, sonradan \u00f6\u011frendi\u011fim ve tamamlad\u0131\u011f\u0131m detaylar\u0131, ayr\u0131ca soylar\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fine, \u0130zmir\u2019de ilk yerle\u015fik hayata ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecine ekteki dok\u00fcmandan ula\u015f\u0131labilmektedir.<\/span><\/p>\n

Tekrar m\u00fcbadelenin uygulama safhas\u0131na d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, mallar\u0131n elden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131\u015f\u0131, devri, sat\u0131\u015f\u0131 ve tasfiye talepnamelerine i\u015flenmesine m\u00fcteakip ailede \u015fu konu g\u00fcndeme gelmi\u015f; peki biz nereye gidece\u011fiz? N\u00fcfus M\u00fcbadelesi m\u00fcnasebetiyle Rumlar ve T\u00fcrkler aras\u0131nda de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015ftirilmekle beraber, Yunanistan gelecek yakla\u015f\u0131k 500 bin T\u00fcrk\u2019e kar\u0131\u015fl\u0131k bir milyona yak\u0131n Rum bu soruyu birbirlerine soruyorlard\u0131. Ailenin Selanik\u2019te gerek memuriyet, ticaret gerekse ilmiye s\u0131n\u0131f\u0131na mensup bireylerinin olmas\u0131 ve resmi makamlar ile yak\u0131n ili\u015fkileri bulunmas\u0131 nedeniyle bu konuda \u015fansl\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ailenin b\u00fcy\u00fcklerine T\u00fcrkiye\u2019ye intikal s\u0131ras\u0131nda nereye gidecekleri ile alakal\u0131 soru y\u00f6neltilesi bile b\u00f6ylesine zor \u015fartlar alt\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir nimet say\u0131l\u0131rd\u0131. T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmeti de baz\u0131 kentleri \u00f6zellikle m\u00fcbadillerin yerle\u015fmesi i\u00e7in se\u00e7mi\u015fti. Bu \u015fehirler aras\u0131nda Bursa, Ni\u011fde, Samsun, Mersin ve \u0130zmir ve Bat\u0131 Anadolu kentleri yer al\u0131yordu. \u00d6nder amca o d\u00f6nemde T\u00fcrkiye\u2019de bulunan, Balkan Harbi ve sonras\u0131nda burada ya\u015fayan akrabalara bu konuda dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle \u0130zmir kentinin, liman kenti ve sava\u015f sonras\u0131 imar edilebilece\u011fi ve \u00f6zellikle ailenin i\u015f kollar\u0131ndan olan kerestecilik vb. alanlar\u0131n devam\u0131n\u0131n sa\u011flayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile tercih edilmesi tavsiyesi dikkate al\u0131narak, geli\u015f istikametinin \u0130zmir olmas\u0131 belirlenmi\u015fti. <\/span>\u0130zmir\u2019in Selanik\u2019e benzemesi yukar\u0131da say\u0131lan bir\u00e7ok sebebin de belki de en \u00f6nemlisiydi. Geli\u015f s\u00fcresince b\u00fcy\u00fck bir akraba toplulu\u011funun birlikte intikalinden s\u00f6z etmi\u015flerdi.100-150 ki\u015filik ya\u015fl\u0131-kad\u0131n-\u00e7ocuklar ve erkeklerden olu\u015fan bu topluluk i\u00e7in kamaralar, gemide depolar vb. ayarlanm\u0131\u015f, limana evlerinin yak\u0131n olmas\u0131na kar\u015f\u0131n harekete 1-2 g\u00fcn kala Beyaz Kule yak\u0131n\u0131na konu\u015fland\u0131klar\u0131n\u0131 bilgisini \u00f6\u011frenmi\u015ftim. Bahsedilen ve aileyi Yunanistan’dan, Anadolu’ya getiren <\/span>\u0130nebolu Vapuru<\/b><\/span>‘dur. Burada bir detay vermek isterim; Selanik do\u011fumlu olarak ya\u015fayan ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm en ya\u015fl\u0131 ki\u015fi Sabriye yengenin ablas\u0131 Hatice Han\u0131m teyzeydi. Onun torununa aktard\u0131\u011f\u0131 bilgi de kendilerinin Selanik Kordonunun bir arka sokak\/caddesinde oturduklar\u0131n\u0131 anlat\u0131rm\u0131\u015f. Bu yapboz par\u00e7alar\u0131 birle\u015ftik\u00e7e de anlam kazan\u0131yordu.<\/span><\/p>\n

Seyahat \u00f6ncesi ya\u015fanan ac\u0131 ama tarihe not d\u00fc\u015fen bir detay\u0131 payla\u015fmak istiyorum. Anneannemin b\u00fcy\u00fck teyzesi Fatma Han\u0131m gemiye binecekleri g\u00fcn kayboluyor, ailesi ile bulu\u015fam\u0131yor ve birbirlerini bulamadan limandan ayr\u0131l\u0131yorlar. Bu belki de geride kalan ilk kay\u0131p olmu\u015f. Gemide de aileden kay\u0131plar olmu\u015f ancak Fatma teyzenin ak\u0131beti bilinmiyor. 1974\u2019te Fatma teyzenin evlatlar\u0131 Ankara\u2019ya giderek o d\u00f6nemki imkans\u0131zl\u0131klar ve \u015fartlar de\u011ferlendirildi\u011finde muhte\u015fem bir ara\u015ft\u0131rma ile b\u00fcy\u00fck anneannemlerin \u0130zmir\u2019de isk\u00e2n edildikleri bilgisine eri\u015fiyor ve Fatma teyzeyi \u0130zmir\u2019e getiriyorlar. M\u00fcbadeleden tam 50 y\u0131l sonra tarifi imk\u00e2ns\u0131z duygular\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir bulu\u015fma ger\u00e7ekle\u015fiyor.  Bir kitaba konu, filme senaryo olacak yar\u0131m y\u00fczy\u0131l s\u00fcren ayr\u0131l\u0131k bir kereye mahsus sonlan\u0131yor. M\u00fcbadele ile Fatma teyze Kocaeli\u2019nde Geyve K\u00f6y\u00fc\u2019ne gelmi\u015f ve orada ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve Selanik\u2019ten kalan bir y\u00fcrek buruklu\u011fu ile \u00e7ocuklar\u0131ndan bir tanesinin isminde babas\u0131 Recep\u2019i ya\u015fatm\u0131\u015f. Ancak annemler bu bulu\u015fman\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcnden etkilendiklerinden mi bilmiyorum ama Fatma teyzenin nas\u0131l kaybolup, orada kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenemedikleri i\u00e7in bana aktaramad\u0131lar. Bu da zihinlerde, m\u00fcbadelenin y\u00fcreklerdeki ac\u0131s\u0131 olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130zmir\u2019e olan tek y\u00f6nl\u00fc seyahatlerinin 2-3 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatm\u0131\u015f ailenin b\u00fcy\u00fckleri \u00d6nder amcaya. Aileyi Selanik’ten \u0130zmir’e getiren geminin ismi de \u0130nebolu’dur. \u00d6ncelikle \u00c7e\u015fme, Ala\u00e7at\u0131\u2019ya ayak bas\u0131yorlar. O d\u00f6nem Ala\u00e7at\u0131 \u00e7ok k\u0131ra\u00e7, Anadolu\u2018nun en bat\u0131 noktas\u0131 ve b\u00f6ylesine bir yere ayak bas\u0131nca ailede b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc olmu\u015f. M\u00fcbadil olarak farkl\u0131 kentlerden gelenler kafileler halinde ilk olarak, bug\u00fcn Urla\u2019da yer alan <\/span>Tahaffuzhane<\/strong>ye g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek bir nevi sterilizasyon ge\u00e7irilerek s\u00e2ri hastal\u0131k vb. olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti i\u015flemlerine maruz kal\u0131yorlar.  Kalpleri temiz bu insanlar devlet nezdinde de temiz olduklar\u0131 kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131nca Selanik\u2019teyken merak edilen ikinci sorun ba\u015f g\u00f6steriyor; \u0130zmir\u2019e geldik, burada nerede ya\u015fayaca\u011f\u0131z?<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u0130skan Tahsis Kay\u0131t Sureti Terc\u00fcmesi<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n

Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda \u0130zmir harap bir haldeydi. Yenilen Yunan kuvvetleri, Bat\u0131 Anadolu\u2019yu ve nihayetinde \u0130zmir\u2019i yakarak ka\u00e7m\u0131\u015flard\u0131. G\u00fczel Selanik\u2019i b\u0131rakarak bamba\u015fka topraklara, yeni bir co\u011frafyaya gelen m\u00fcbadiller bu manzara kar\u015f\u0131s\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck bir \u0131zd\u0131raba mazhar olmu\u015flard\u0131. Ailenin b\u00fcy\u00fckleri, kent i\u00e7erisinde nerede ya\u015fanabilece\u011fine daire tahkikat yapmak ad\u0131na 2-3 defa \u0130zmir\u2019e gidip gelmi\u015fler. Burada \u015fu detay verilmelidir ki, ayak bast\u0131klar\u0131 \u00c7e\u015fme\u2019de, Ala\u00e7at\u0131\u2019da kalmak istememelerinin alt\u0131nda yatan en b\u00fcy\u00fck neden Selanik kent metropol\u00fcnden geliyor olmalar\u0131d\u0131r. Selanik imparatorlu\u011fun Avrupa topraklar\u0131ndaki en modern kentiydi. Aile b\u00fcy\u00fckleri kent merkezine geldiklerinde \u015fu manzara ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131: bug\u00fcn bir\u00e7ok il\u00e7enin tarihsel k\u00f6klerinin olu\u015fturdu\u011fu k\u00f6y merkezleri vard\u0131. Kentin geneli k\u00f6rfez etraf\u0131nda ya\u015famaktayd\u0131. \u00d6zellikle Bornova ve Buca <\/span>Levanten<\/strong>lerden arada kalan ancak kaliteli bir kentsel ya\u015fam\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgeler olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, kentin kalbinin oldu\u011fu yer tamamen yanm\u0131\u015f, \u00e7evresinde M\u00fcsl\u00fcman mahalleleri ve yerle\u015fik hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren T\u00fcrkler yer al\u0131yordu. Kordon boyu tamamen yanm\u0131\u015f, neredeyse t\u00fcm yerle\u015fim deniz kotunda, tepeler bombo\u015f ve Kar\u015f\u0131yaka Yal\u0131s\u0131 denizin \u00f6teki taraf\u0131nda kalmaktayd\u0131. Bu manzara ve \u015fartlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ailenin b\u00fcy\u00fckleri, \u00f6ncelikle kad\u0131nlar\u0131n isteklerinin ve arzular\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 dikkate alm\u0131\u015flar. O y\u0131llar her ne kadar ataerkil bir anlay\u0131\u015f\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nem gibi alg\u0131lansa da Selanikli ailelerde kad\u0131nlar s\u00f6z sahibiydi.<\/span><\/p>\n

Anneannem yine aktarm\u0131\u015ft\u0131; dedeleri Selanik\u2019ten bizzat Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 hem mahallelerinden hem de babas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131d\u0131klar\u0131 hem de m\u00fcbadil olduklar\u0131 i\u00e7in \u0130zmir\u2019de bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerini, Gazi\u2019nin \u201cSizlere bir kap\u0131ya bir kap\u0131 veriyorum, herkes bir evi mesken tutsun ancak yan\u0131ndaki ev bo\u015f ise virane olmamas\u0131 ad\u0131na isk\u00e2n edebilirsiniz\u201d diyerek y\u00f6nlendirmi\u015f. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ile akrabalar\u0131n birbirine yak\u0131n olarak ya\u015famas\u0131 esas al\u0131nm\u0131\u015f. Hali haz\u0131rda M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerler isk\u00e2n i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve \u00c7e\u015fme\u2019den de \u0130zmir\u2019e gelecek olan ailenin s\u00fcrecek olan yol ser\u00fcveni ile beraber, bug\u00fcn G\u00fczelyal\u0131-K\u00fc\u00e7\u00fckyal\u0131 b\u00f6lgesi isk\u00e2n i\u00e7in ilk tercih edilen b\u00f6lge olmu\u015f. Ancak ailemizden olmasa da merkezden uzak il\u00e7elere -Tire-\u00d6demi\u015f gibi- ba\u015fka yerle\u015fimlere gidenler olmakla beraber ailemiz bu b\u00f6lgelerde ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015f. Ekonomik uyum zorlu\u011fu ise ilk zamanlardan itibaren kendin g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015f \u00e7\u00fcnk\u00fc yerle\u015fik olan bir d\u00fczenden hi\u00e7bir noktas\u0131n\u0131 bilmedi\u011fin bir yere geldi\u011finde ne yapabilirsin ve gayrimenkul\u00fcn denkli\u011finin tam anlam\u0131 ile sa\u011flanamamas\u0131 ile uzun zaman s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ekilmi\u015f. Anneannemin dedesine mobilya ma\u011fazas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k f\u0131r\u0131n verilmesi, mesle\u011fi ile alakal\u0131 olmayan bu durumu lehine \u00e7eviremeden, elinden yok pahas\u0131na \u00e7\u0131karmas\u0131 ile s\u00fcre\u00e7 olumsuz devam etmi\u015fti. \u0130lgin\u00e7 bir tesad\u00fcfle isk\u00e2n olduklar\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fckyal\u0131 denilen b\u00f6lgedeki mahalle isimleri de kaderlerini kay\u0131tlara ge\u00e7iriyor gibiymi\u015f; <\/span>I. Karantina & II. Karantina<\/strong>. \u0130lerleyen zamanlarda baz\u0131 akrabalar\u0131m\u0131z Selanik\u2019e benzeyen e\u015fsiz k\u00f6rfez manzaras\u0131n\u0131 her g\u00fcn g\u00f6rebilmek ad\u0131na deniz kenar\u0131na yerle\u015fmi\u015f ancak anneannemin dedesi \u201cdeniz kenar\u0131 bal\u0131k kokar, sahil ta\u015far\u201d saikiyle yoku\u015ftan bir deniz seyrini tercih etmi\u015f. O d\u00f6nem hi\u00e7biri o yerle\u015ftikleri Rum evlerini bir g\u00fcn y\u0131k\u0131larak apartman dairesi olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rememi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Ve o evlerin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f hikayesi ile alakal\u0131 \u00e7ok\u00e7a tevat\u00fcr anlat\u0131l\u0131r, resmi bilgiler payla\u015f\u0131r; benim bildi\u011fim ve bana aktar\u0131lan \u00f6zellikle 1950lerin sonralar\u0131, 1960lar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren Selanik\u2019ten gelenlerin ya\u015flanmas\u0131yla evlerin bak\u0131m\u0131n g\u00fc\u00e7le\u015fmesi, evlerin y\u0131pranmas\u0131 ve tadilinin g\u00fc\u00e7le\u015fmesi ve b\u00fcy\u00fcyen kent ya\u015fam\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131 ile ailelerin bu evlere s\u0131\u011famamas\u0131 nedeniyle apartmanla\u015fman\u0131n ba\u015flamas\u0131 ile evler y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ke\u015fkelerimizin ba\u015f\u0131nda o g\u00fczel evlerin y\u0131k\u0131lmadan an\u0131larla kalmas\u0131yd\u0131; ama olmad\u0131, olamad\u0131. Bug\u00fcn \u00c7ankaya, eski itfaiye \u00e7evresindeki b\u00f6lgenin yang\u0131n sonras\u0131 tekrardan planlanmas\u0131 d\u00f6nemlerinde \u201cKeresteciler \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u201d olarak an\u0131lacak b\u00f6lgede ticaret hayat\u0131na devam etmi\u015fler. M\u00fcderrislik yapan H\u00fcsn\u00fc dede ancak bakkall\u0131k ile hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, o\u011flu ise \u0130zmir Atat\u00fcrk Lisesi\u2019nde e\u011fitim hayat\u0131na devam etmi\u015f. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgenin okullar\u0131nda, d\u00f6nemin en g\u00fczel ve keyifli e\u011fitimini alm\u0131\u015flar; M\u00fcdafaa-i Hukuk \u0130lkokulu, Hakimiyet-i Milliyet \u0130lkokulu, Amerikan K\u0131z Koleji, Necatibey Ortaokulu\u2026<\/span><\/p>\n

\u0130\u015f ve e\u011fitim safhas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra sosyal aile hayat\u0131n\u0131n devam\u0131 da m\u00fcbadiller i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemliydi. Benim en yak\u0131nlar\u0131m, anneannemin anne ve babas\u0131n\u0131n evlili\u011fi buna g\u00fczel bir \u00f6rnektir. T\u00fcrkiye\u2019ye geldikten \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra hemen evlendirilmi\u015flerdir. Selanik\u2019ten birbirini bilen aileler evlatlar\u0131n\u0131n evlenerek burada da birlik ve beraberli\u011fin bozulmadan devam etmesi ama\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131. \u0130kinci nesillerin evliliklerinde bile bilhassa m\u00fcbadil ve muhacir ailelerin tercih edilmesi alt\u0131nda ayn\u0131 sebep yat\u0131yordu. Ayr\u0131ca anneannemin dedem ile olan evlili\u011finde oldu\u011fu gibi de bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmeyen evliliklerde de \u00f6zellikle \u0130zmir\u2019in yerli ve k\u00f6kl\u00fc aileleri d\u00fcn\u00fcr olarak tercih edilmi\u015fti. Selanik\u2019ten \u0130zmir\u2019e bir gemi ile gelerek bamba\u015fka bir hayata merhaba diyen m\u00fcbadiller g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda \u00e7ok de\u011fi\u015fik tecr\u00fcbeler edinmi\u015fler. Bunlar\u0131n en ilginci ula\u015f\u0131m gibi herkesin en ortak paydas\u0131 gelmekteydi. Anneanneme b\u00fcy\u00fckleri anlat\u0131rm\u0131\u015f, Selanik\u2019te ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemde elektrikli tramvay oldu\u011funu ancak \u0130zmir\u2019e ad\u0131m att\u0131klar\u0131nda atl\u0131 tramvay i\u015fledi\u011fini g\u00f6rd\u00fcklerinde \u015fa\u015f\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131, buna benzer \u015fekilde bir\u00e7ok yerde ta\u015f evlerinin yan\u0131 s\u0131ra kerpi\u00e7 k\u00f6y evlerinin say\u0131ca \u00e7ok olmas\u0131n\u0131n, buran\u0131n Selanik\u2019ten daha az geli\u015fmi\u015f bir kent oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahip olmalar\u0131na neden olmu\u015f.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte bu duydu\u011fum, ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m ve \u00f6\u011frendi\u011fim, edindi\u011fim, bana aktar\u0131lan ve miras kalan bilgi, dok\u00fcman, foto\u011fraf ve akl\u0131m\u0131za her ne geliyorsa ya\u015fatmak ad\u0131na \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131m. Ahmet Piri\u015ftina Kent Ar\u015fivi ve M\u00fczesine ba\u011fl\u0131 olarak Buca Kasaplar Meydan\u0131\u2019nda, m\u00fcbadillerin \u00e7ok\u00e7a ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Yaylac\u0131k Mahallesi\u2019nin yak\u0131n\u0131nda G\u00f6\u00e7 ve M\u00fcbadele An\u0131 Evi\u2019nde t\u00fcm bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirdim. Bu m\u00fczede m\u00fcbadil ailelerin hikayeleri, e\u015fyalar\u0131, hayatlar\u0131 k\u0131sacas\u0131 her an\u0131 yer al\u0131yor. Duvarlarda tan\u0131d\u0131k y\u00fczleri g\u00f6rmek, oradaki bir objeyi, misafir olarak yan\u0131nda bulunan bir ki\u015fiye saatlerce anlatman\u0131n hazz\u0131n\u0131 sizlere anlatamam\u2026<\/p>\n

\u0130\u015fte bu m\u00fczenin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 m\u00fcnasibiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen tan\u0131t\u0131m belgesel \u00e7ekimi burada yer al\u0131yor.  G\u00f6\u00e7 ve M\u00fcbadele An\u0131 Evi Belgesel \u00c7ekimi<\/a><\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

2020ler<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Selanik ve m\u00fcbadeleye dair \u00e7ok bilgiye eri\u015ftim ve kan\u0131mca bunun asla sonu gelmeyecektir. Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda do\u011frudan taraf\u0131ma ait olmasa da yap\u0131lan her \u00e7al\u0131\u015fmaya can-\u0131 g\u00f6n\u00fclden destek vermek benim boynumun borcudur. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nin m\u00fcbadelenin 100. Y\u0131l\u0131 kapsam\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir kitap-belgesel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda rol alma ve katk\u0131 koyabilme \u015fans\u0131n\u0131 kuzenim Burcu ile elde ettik. Buca\u2019daki m\u00fczede ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7ekimlerde ailenin farkl\u0131 kollar\u0131na ait ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131, \u00e7ekim \u00f6ncesinde kurgulayarak adeta bir s\u0131nava haz\u0131rlan\u0131r ve sanki birebir ya\u015fam\u0131\u015f gibi anlatmaya gayret ettik. G\u00fczel bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu ve orada projenin sahibi Aylin ve Ay\u015feg\u00fcl han\u0131mlar ile bas\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bir eser ile bizden sonras\u0131na g\u00fczel hat\u0131ra b\u0131rakt\u0131k.<\/p>\n

Bu \u00e7ekime \u015fu linklerden ula\u015fabilirsiniz, \u015fimdiden iyi seyirler. M\u00fcbadelenin 100. Y\u0131l\u0131 Tek Y\u00f6n Bilet Belgesel \u00c7ekimi<\/a><\/strong><\/p>\n

\u201cSelanik\u201d ile yazacaklar\u0131m burada son bulmuyor sadece ara\u015ft\u0131rma yapmak ad\u0131na k\u0131sa bir ara veriyorum\u2026<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Selanik ve \u0130zmir \u0130kamet & \u0130skan Bilgileri<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

M\u00fcbadele G\u00f6\u00e7 ve An\u0131 Evi Foto\u011fraf Alb\u00fcm\u00fc<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t